Karaciğer Enzimleri

Karaciğer enzimleri nedir ve nasıl düşürülür
Karaciğer enzimlerinin yüksek olması demek karaciğerde meydana gelen hasarların habercisi demektir.Hamilelik döneminde karaciğer enzimleri yüksek çıkabilir ama bir de genel durumda karaciğer enzimlerinin durumu vardır.BU yazımızda karaciğer enzimlerini detaylı şekilde tanımlıyoruz.

karaciger-enzimleri-nedir-ve-nasil-dusurulurKaraciğerde oluşan hasarın ilk belirleyicisi karaciğer hücreleri tarafından kana salınan karaciğer enzimleridir. Normal koşullarda bu enzimler karaciğer hücreleri tarafından depo edilmektedirler. Ancak karaciğer hücrelerinde meydana gelen hasar sonucu bu enzimler kana karışır ve kan testleri ile tesbit edilebilirler.

Karaciğere özgü olan ve karaciğer hasarını belirlemek için sıklıkla kullanılan enzimler aminotranferazlardır. Bunlar Aspartat aminotransferaz (AST – SGOT) ve alanin aminotransferaz (ALT – SGPT) dir. Bu enzimler normalde karaciğer hücreleri olan hepatositlerde bulunurlar. Karaciğerde bir hasar meydana geldiğinde kana karışırlar ve kandaki seviyeleri yükselir.

Aminotransferazlar nasıl adlandırılır?

Aminotransferazlar hücre içindeki kimyasal reaksiyonları katalizleyen enzimlerdir. Verici moleküldeki amino grubunu alıcı moleküle transfer ettiklerinden “amino tranferaz” olarak adlandırılmışlardır.

Aminotransferazlar tıpta transaminazlar olarakta adlandırılmaktadırlar. Aspartat aminotransferaz enzimi (AST) ayrıca “serum glutamik oksaloasetik transaminaz” (SGOT – Serum glutamic oxaloacetic transaminase) olarakta adlandırılmaktadır. Alanin aminotransferaz (ALT) ise “serum glutamik pürüvik transaminaz” (SGPT – Serum glutamic pyruvic transaminase) olarak adlandırılmaktadır. Yani AST ve SGOT, ALT ve SGPT aynı enzimleri ifade etmektedir.

Aminotransferazlar ne işe yarar?

AST (SGOT) birçok farklı dokuda bulunmaktadır. Karaciğer, kalp, kas dokusu, böbrek ve beyinde bulunur. Bu dokulardan herhangi birinde oluşan hasarda kandaki AST düzeyi artmaktadır. Yani hem kas hastalıklarında hemde kalp krizinde bu enzimin kandaki düzeyi artmaktadır. Bu nedenle AST karaciğer hasarının spesifik bir göstergesi değildir.ALT (SGPT) ise karaciğere daha spesifiktir. Bu enzim karaciğer dışındaki dokulardada bulunabilmesine rağmen karaciğerde daha fazla konsantre edildiği için karaciğer hasarının daha spesifik bir göstergesidir.

AST (SGOT) normal düzeyi nedir?

AST enziminin normal seviyesi 5 – 40 U/L”dir.

ALT (SGPT) normal düzeyi nedir?

ALT enziminin normal kan düzeyi ise 7 – 56 U/L”dir.

Hem AST hemde ALT enzimi serumdan ölçülmektedir.

ALT ve AST düzeyinin artması ne demektir?

AST ve ALT düzeyleri her ne kadar karaciğer hastarının spesifik göstergeleri olsada başka dokulardada bulunabileceği için; artmış ALT veya artmış AST düzeyleri her zaman mutlaka karaciğer hasarı olduğunu göstermez. AST ve ALT seviyeleri hastanın klinik durumu ve şikayetleri ile birlikte değerlendirilmeli ve bu değerlendirme mutlaka bir doktor tarafından yapılmalıdır.

Bu enzimlerin düzeyleri karaciğer hasarı veya hastalığın prognozu (sağkalımı) ile mutlak korele değildir. Bu nedenle AST (SGOT) ve ALT (SGPT) düzeylerine bakarak karaciğerdeki hasarın derecesini belirlemek, yahut hastalığın gidişatı hakkında fikir yürütmek doğru değildir. Mesela “akut viral hepatit A” hastalarında karaciğer enzimleri (AST ve ALT) çok yüksek olduğu halde hastalar karaciğerde hiçbir kalıcı hasar olmaksızın iyileşmektedirler. Tam tersi şekilde “kronik hepatit C” hastalarında AST ve ALT düzeyleri düşük olmasına rağmen karaciğerdeki hasar beklenenin çok üzerinde olabilir. Hastalarda kronik karaciğer yetmezliği, Siroz gelişebilir.

Hangi karaciğer hastalıkları AST ve ALT düzeylerini yükseltir?

Yaygın hepatik nekroz durumunda yani çok sayıda karaciğer hücresinin (hepatosit) ölmesi durumunda kandaki AST ve ALT düzeyleri yükselir. Akut viral hepatitler (Hepatit A ve Hepatit B),belirgin karaciğer toksisitesi olan ilaçların kullanımı (asetaminofen-acetaminophen), kardiyovasküler kollaps (şok) durumlarında (ki bu durumda karaciğere gelen kan akımı azalacak ve karaciğer hücrelerinin beslenmesi bozulacaktır) karaciğer hücreleri hasar görecek ve kandaki transaminaz düzeyleri artacaktır.

Karaciğer enzimlerindeki hafif yüksekliklere sıklıkla rastanılmaktadır. Bu durum sağlıklı kişilerde görülebilir. ve biyokimya tetkiklerinden kaynaklanabilir. Bu durumda karaciğer fonksiyon testlerindeki yükseklik (AST ve ALT yüksekliği) normal değerin iki katını yada 100 U/L”yi aşmamaktadır.

AST ve ALT”de hafif yükselmelerin en sık sebeplerinden birisi karaciğerde yağlanmadır. Karaciğer yağlanmasının toplumdaki en sık sebebi ise alkol kullanımıdır. Bunun yanında şeker hastalığı (diabetes mellitus) ve şişmanlık (obezite) de karaciğerde yağlanmaya neden olabilmektedir. Kronik hepatit C hastalığıda AST ve ALT düzeylerindeki hafif yülselmelerin diğer bir sebebidir.

AST ve ALT”yi yükselten ilaçlar

Birçok ilaç karaciğer enzimlerinde yükselmeye neden olabilir.

– Ağrı kesiciler: aspirin, asetaminofen, ibuprofen, naproxen, diclofenac, fenilbutazon (phenylbutazone)

– Psikotik ilaçlar: fenitoin (phenytoin), valproik asit (valproic acit), Karbamazepin (carbamazepine – tegretol) ve fenobarbital (phenobarbital)

– Antibiyotikler: tetrasiklin, sulfonamid, isoniyazid (INH), sulfametaksazol (sulfamethoxazole), trimetoprim, nitrofurantoin

– Kolesterol düşürücü ilaçlar: statinler ve niasin

– kardiyovasküler ilaçlar: amiodaron (cardarone), hidralazin (hydralazine), guinidine

– Trisiklik antidepresanlar

İlaca bağlı karaciğer yüksekliklerinde, ilacı bıraktıktan sonra AST ve ALT seviyelerindeki yükseklik birkaç hafta veya birkaç ay içerisinde normale dönmektedir.

AST ve ALT anormalliklerinin nadir sebepleri

Kronik hepatit B, hemakromatozis (demir metabolizması bozukluğu), Wilson hastalığı (Bakır metabolizması bozukluğu), alfa-1 antitripsin eksikliği, çöliak hastalığı (celiac sprue – gluten sensitif enteropati), chron hastalığı, ülseratif kolit ve otoimmün hepatit karaciğer enzimlerindeki yüksekliğin diğer nadir sebeplerindendir.

Hepatit C kadar olmasada hepatit B hastalığıda AST ve ALT seviyelerinde sürekli yükseklik oluşturarak kronik karaciğer hastalığına neden olabilir.

Daha nadir olarak karaciğerdeki kanserlerde AST ve ALT”de yüksekliğe neden olabilirler. Karaciğer hücrelerinden gelişen kanserlere hepatoma yada hepatosellüler kanser denmektedir. Kolon, pankreas, mide gibi organlardaki kanserlerde karaciğere yayılım gösterebilir ve bu durumu metastaz adı verilmektedir.

Hafif AST, ALT yükseklikleri nasıl tedavi edilir?

Sağlıklı, şikayeti olmayan kişilerde saptanan AST ve ALT yüksekliği araştırılmalıdır. Doktorunuz karşılaştırma amacıyla eski tahlil sonuçlarınızı görmek isteyebilir.

Eğer eskiye ait tetkik sonuçlarınız yoksa doktorunuz sizi daha sonraki bir tarihte tekrar kontrole çağırabilir. Doktorunuz AST ve ALT düzeylerinde yüksekliğe sebep olabilecek risk faktörleri açısından size bazı sorular sorabilir. Hepatit C ve hepatit B, kan transfüzyonu hikayesi, enjeksiyon yapılıp yapılmadığı hakkında bilgi almak isteyebilir. Ayrıca ailede karaciğer hastalığı olan birinin bulunması hemakromatozis, Wilson hastalığı yada alfa-1 antitripsin eksikliği gibi genetik hastalıklar için önemlidir.

ALT ve AST”nin ne kadar yüksek olduğuda karaciğer hastalığının sebebi hakkında fikir verebilir. Alkolik karaciğer hastalığında AST 300 U/L altındayken ALT düzeyi 100 U/L altındadır. Ancak akut viral hepatitlerde bu değerler çok yüksek değerlere ulaşabilmektedir.

Alkol veya ilaca bağımlı AST, ALT yüksekliklerinde alkolün veya ilacın bırakılması (ilaçların doktor kontrolünde bırakılması gerekir) AST ve ALT düzeylerinin normale inmesini sağlayabilir. Eğer karaciğer yağlanmasının nedeni şişmanlık (obezite) ise vücut ağırlığının %5”i ile %10”u kadar kilo vermek karaciğer enzimlerini normal sınırlara yahut normale yakın sınırlara indirebilir.

Eğer alkol veya ilaçların bırakılmasına ve kilo vermeye rağmen halen karaciğer enzimlerindeki yükseklik devam ediyorsa bazı testler tedavi edilebilir karaciğer hastalıklarını belirlemeye yardımcı olabilir. Hepatit B ve hepatit C antikorları bakılmalıdır. Kandaki demir oranı, demir bağlama kapasitesi, ferritin düzeyleri hemokromatozis tanısı için kullanılmaktadır. Seruloplazmin düzeyi Wilson hastalığı olanlarda sıklıkla düşüktür. Otoimmün hepatit olgularında ise otoimmün antikorlar (Anti-nukleer antikor-ANA, Anti-düz kas antikoru Anti-dsDNA, Karaciğer ve böbrek mikrozomal antikorları) yüksek bulunmaktadır.

Ultrason ve bilgisayarlı tomografi karaciğerde yer kaplayan lezyonları, safra taşlarını veya safra yollarını tıkayan kitleleri gösterebilir.

Karaciğer biyopsisi karnın sağ üst bölgesinden ince bir iğne ile vücuda girerek çok az bir karaciğer dokusu alınarak mikroskop altında incelenmesidir. Karaciğer biopsisi sıklıkla ultrason ile karaciğer görüntülendikten ve karaciğerein yeri tesbit edildikten sonra yapılır.

AST ve ALT takibi niçin yapılır?

Bazı durumlarda doktorunuz AST ve ALT tetkiklerini takip etmek isteyebilir. Mesela kronik hepaitit C hastalarında rutin alınan AST, ALT seviyeleri tedavinin izleminde son derece önemlidir. Tedavi başarılı ise AST ve ALT düzeyleri normal yada normale yakın sınırlara gerileyecektir. Normal düzeye inen enzim seviyelerinde tekrar yükselme görülmesi hastalığın nüksettiğinin göstergesi olabilir.

AST ve ALT”den başka karaciğer enzimi var mı?

AST ve ALT dışında karaciğer için spesifik olan ve sıklıkla kullanılan diğer enzimler GGT (Gama glutamil transpeptidaz) ve 5”nukleotidaz dır.

Cilt Bakımı | Cilt Maskeleri | Bitkisel Cilt Maskeleri ve Kürleri RSS 2.0 feed beslemesinden takip edebilirsiniz.
14 yorum var
  1. kadir ünal dedi ki:

    benim 2 aylık çocugum var ve bu degerler yüksek çocuklarda görülme sebebi nedir

  2. zeynep çılgın dedi ki:

    kolesterol H 216.trıgliserid37.HDL Kolestrol 71,LDL Kolestrol 137,6,TSH 2.40 Ben47 yaşında bir bayanım 1.57 boyunda 60 kg AKŞ 82.TKŞ84 Bu değerlerim normalmi.değilse önerileriniz nelerdir.

  3. hasan aqa dedi ki:

    Annemin enzimleri 358 çıktı vede sürekli artıyor ne yapmalıyız?Lütfen yardımcı olurmusunuz?

  4. numan ateş dedi ki:

    merhaba eşim 2 hafta önce küretaj oldu ve sonra karaciğer enzimleri yüksek çıktı acaba bu düşüğe neden olabilirmi yada düşük karaciğer enzimlerinin yüksek olmasına neden olabilirmi çünkü eşime narkoz verilmedi ve hiç bir işlem yapılmadan kan alındı.biz daha sonra dahiiye polikliniğine gittik yine test yapıldı ve yineyüksek çıktı acaba karaciğerinde sorunmu var yardımcı olursanız sevinirim

  5. bahar dedi ki:

    5aylık hamıleyım karacıger enzımlerımde her hafta yukselme oluyo acaba nedenı nedır bebegıme zarar gelırmı

  6. ozlem dedi ki:

    8 ..haftalik hamileyimm karaciger enzimlerim cok yuksek 3 gun hadtanede tedavi gordumm. Dr um guatram oldugunu soyledi. Oncedende epilepsi hastasiyimm…hersey beni buluyo… cok moralim bozuk ama sukurler olsun herseye ragmenn bebegimm cook saglikli :)) o iyi olsunn bende iyilesirim allahin izni ile;)))

  7. neriman dedi ki:

    Slm ben Neriman bir ay önce salık ocağında yaptığım tahlilleri de ast42 alt 87 çıktı özel bir hastanede yaptığım tahlil iki gün önce çıkan sonuç ast 25 alt 19 çıktı sonuç lütfen cvp

  8. onur dedi ki:

    Ben hepatit a geçirdim halada geciriyorum alt değerim 1700 lere kadar çıktı diğer değerlerimde hattı sayılır seviyelere kadar çıktı hepatit degerlerim sifirlansada karaciğer enzimlerimi düşürmek kolay olmuyo alt 300e kadar düştü ama son tahlillerimde 900e geri yyükseldi bunun belli başlı ssebeb lerini sizlerle paylaşmak istiyorum özellikle yağ tuz baharattan kaçının ve bol bol dinlenin dinlemeden kastım tamamen uzanmanız ve tuvalet harici kalkmamaniz bol bol su içmeniz lazım günde 3 lt gibi buda çok önemli eti çok fazla tüketmeye çaba harcamayın ağırlıklı tuzsuz yağsız ve baharatsiz çorba sebze yemekleri haftada 1 2 kere de et olabilir bu benim diyetim sizlerle de paylaşmak istedim kendimden yola çıkarsam degerlerimi düşüren bu oldu 900e çıkmasına sebeb olanda ben oldum düştü dedim ve dolaştım döner ve hamburger yiyerek hastalık süremi uzattım herkese acil şifalar ve bol sabır

  9. ahmet dedi ki:

    ast alt degerlerim yüksek çıktı 158 diyeri 70 tehlikelimi kolay gelsin

  10. nimet dedi ki:

    saglık ocagında yaptırmıs oldugum test sonucunda cıkan degerler LDL kollestrol 141.2 – kollestrol 195 – HDL kollestrol 30 – alamin aminotransferaz(alt)35 – aspartat transaminaz(ast) 36 tehlıkelımı bu degerlerı düşürmem ıcın ne yapmam gerekiyor lütfen yardımcı olabılırmısınız

  11. hakan dedi ki:

    karaciğer değerleri yükseldiğinde solgar milk thistle kullanın 2 hafta sonra değerler düşmeye başliyor su içmeyi ihmal etmeyin ve limon ılık suyu içelim sabah ac karın da

  12. Bulut dedi ki:

    Merhaba 7 aylık bebeğimin karaciğer değerleri yüksek çıkıyor 2 aylıkken ve bugünümüze kadar yapılan testlerde milim milim arttığını söyledi doktor sorunu kan testlerinden çıkmadığını belirtti ve biyopsi istedi kararsızım yapılmasa nelere sebebiyet verir ve yaptırmak doğrumu

  13. tuna bahar dedi ki:

    oglumun geçen ay gamma glutamil transferaz 92 çıktı 35 gün sonra tahlil yaptırdık 95 cıktı oglum 105 kilo tedavisi nedir ögrenmek istiyorum kilo veremiyor çok iştahlı düşürmek içi,n ilaç varmı

Yorum Yap

XHTML: Kullanılabilir kodlar : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Home